Văn Nguyên
Ngày 21/9/2026, nhân chuyến công tác tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York, ông Tô Lâm gặp một số người Việt tại Hoa Kỳ. Thông điệp được ông đưa ra: “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.
Ông cũng nhắc đến Nghị quyết 23-NQ/TW về người Việt Nam ở nước ngoài, do ông ký ban hành ngày 2/8/2026. Ông kêu gọi trí thức, doanh nhân Việt kiều đóng góp cho Việt Nam. Ông nhấn mạnh tinh thần cầu thị đối với những ý kiến xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt.
Nhưng chính tại đây lại xuất hiện một câu hỏi không dễ né tránh: muốn khép lại quá khứ, liệu có thể chỉ kêu gọi người khác bước qua quá khứ mà không mở rộng cánh cửa đối thoại về chính quá khứ ấy?
Muốn khép lại quá khứ, trước hết phải đối thoại được với quá khứ.
Đây chính là điểm khó.
Nhiều thập niên sau chiến tranh, những khác biệt về ký ức và cách diễn giải lịch sử vẫn tồn tại. Với một bộ phận người Việt ở hải ngoại, biểu tượng Việt Nam Cộng hòa và lá cờ vàng ba sọc đỏ là một phần ký ức lịch sử. Trong không gian chính thống tại Việt Nam, những biểu tượng ấy vẫn rất nhạy cảm.
Cách gọi cũng khác nhau. “Việt Nam Cộng hòa” ít xuất hiện trên truyền thông nhà nước; thay vào đó là những cách gọi như “chính quyền Sài Gòn”, “chế độ Sài Gòn”. Trên mạng xã hội, những từ ngữ miệt thị như “ba que”, “Cali khát nước” vẫn được sử dụng để công kích người có quan điểm khác biệt.
Vì thế, hòa hợp dân tộc không thể chỉ là lời kêu gọi.
Muốn “khép lại quá khứ”, trước hết phải đủ can đảm nhìn thẳng vào quá khứ. Muốn người Việt ở khắp nơi cùng góp sức dựng xây tương lai, trước hết phải tạo được NIỀM TIN rằng mọi người Việt, dù khác nhau về ký ức, chính kiến hay nơi sinh sống, đều có quyền được tôn trọng như những thành viên bình đẳng của một dân tộc.
Muốn người Việt ở khắp nơi cùng góp sức cho đất nước, cần một không gian đối thoại rộng hơn. Cần chấp nhận rằng lịch sử có thể được nhớ theo nhiều cách. Khác biệt không nhất thiết là thù địch. Phản biện không đồng nghĩa với chống phá.
Một dân tộc chỉ thực sự khép lại được quá khứ khi đủ tự tin để nhìn thẳng vào quá khứ. Và chỉ khi ấy, lời kêu gọi “cùng chung tay kiến tạo tương lai” mới thực sự có sức thuyết phục./.
Văn Nguyên
