+Trump ra lệnh phong tỏa Hormuz, siết chặt tám cảng phía nam Iran. Tehran mất 435 triệu USD mỗi ngày, lạm phát vượt 50%, dân chúng đối mặt áp lực cái ăn khốc liệt và nghèo nàn ngày càng sâu sắc.
Những cảng biển bị siết cổ
+Khi Donald Trump ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, hạm đội thứ Năm của Mỹ, với sự hỗ trợ từ các đồng minh vùng Vịnh, đã biến vùng nước chiến này thành một bức tường thép vô hình. Tất cả tám cảng phía nam của Iran, nơi tập trung gần như toàn bộ hoạt động xuất khẩu dầu khí và hàng hóa bị đóng chặt.
+Bandar Abbas, cảng container lớn nhất, với khả năng tiếp nhận hàng chục triệu tấn mỗi năm, giờ đây chỉ còn là bến cảng chết. Đảo Kharg, “trái tim dầu mỏ” của Iran, chiếm tới 92% lượng xuất khẩu dầu thô, nằm cô lập hoàn toàn. Không tuyến thay thế nào đủ công suất. Assaluyeh, trung tâm hóa dầu khổng lồ, Bandar Imam Khomeini, Bushehr, Chabahar dù nằm ngoài eo Hormuz nhưng vẫn thuộc vịnh Oman đều bị phong tỏa. Khorramshahr và Bandar Mahshahr cũng chung số phận.
+Chỉ còn ba cảng nhỏ phía bắc trên Biển Caspi là Amirabad, Anzali, Nowshahr, vẫn hoạt động, nhưng chúng chỉ đáp ứng chưa tới 10% công suất toàn quốc. Iran không có đường thoát.
+Kho dầu tại Kharg và các cảng khác sẽ đầy trong khoảng mười ba ngày. Sau đó là buộc phải đóng giếng, mất sản lượng vĩnh viễn hàng trăm nghìn thùng mỗi ngày. Trump không cần bắn thêm một phát súng. Ông cần giữ tàu chiến ở vị trí và để thời gian làm phần việc còn lại. Khóa chặt Iran.
Thiệt hại kinh tế khổng lồ
+Mỗi ngày Iran mất khoảng 435 triệu đô la. Tương đương 13 tỷ đô la mỗi tháng. Con số này không phải ước tính mơ hồ mà là tính toán từ dữ liệu xuất khẩu thực tế trước phong tỏa.
+Xuất khẩu dầu thô khoảng 1,5 triệu thùng mỗi ngày, giá thị trường hiện tại mang về gần 139 triệu đô la. Gần như bị xóa sổ hoàn toàn. Thêm 130 triệu đô la mỗi ngày từ hóa dầu và hàng hóa khác, tất cả phụ thuộc vào các cảng vùng Vịnh. Nhập khẩu bị gián đoạn 159 triệu đô la mỗi ngày, từ lương thực, thuốc men, linh kiện máy móc đến sắt thép.
+Tổng thiệt hại kép, mất thu và tăng chi đẩy cán cân thanh toán của Iran vỡ trận. Đồng rial, vốn đã lao dốc trong suốt cuộc chiến, giờ đây đối mặt nguy cơ sụp đổ thêm một đợt mạnh mẽ.
+Ngân hàng Trung ương Iran buộc phải in thêm tiền, tờ 10 triệu rial đã xuất hiện từ trước, nay có nguy cơ trở thành đồng tiền thông dụng. Dầu chiếm từ 57 đến 85% thu ngân sách nhà nước. Mất nguồn thu này đồng nghĩa với thâm hụt khổng lồ. Chính phủ sẽ in tiền trả lương, trả trợ cấp, tạo ra vòng xoáy lạm phát tiền tệ, giá cả không thể kiểm soát.
+Những cảng bị phong tỏa là cửa ngõ thương mại và là mạch máu của nền kinh tế Iran. Khi mạch máu bị siết, cả cơ thể rung chuyển.
Dân chúng Iran và áp lực cái ăn
+Trong khi các con số kinh tế bay vèo vèo trên bàn giấy Washington và Tehran, người dân Iran đang đối mặt với thực tế phũ phàng nhất, áp lực cái ăn.
+Lạm phát trước phong tỏa đã ở mức 50,6% hàng năm, thực phẩm tăng 105%. Bánh mì và ngũ cốc tăng 140%, thịt đỏ tăng 135%, dầu ăn tăng 219%.
+Sau phong tỏa, mọi thứ sẽ còn tệ hơn nhiều.
70% nguồn cung thực phẩm nhập khẩu qua Hormuz. Khi nguồn này bị cắt, giá bánh mì, gạo, dầu ăn, thịt gia cầm sẽ tăng thêm 100-200% chỉ trong một đến hai tháng. Thuốc men khan hiếm, máy móc sửa chữa nhà máy dừng hoạt động, chuỗi cung ứng nội địa sụp đổ.
+Lạm phát điểm đã chạm 68,1% trước đó; nay có nguy cơ vượt 100% trong vòng ba tháng. Siêu lạm phát không còn là kịch bản xa xôi.
+Người dân nghèo ở nông thôn chịu thiệt hại nặng hơn thành thị. Họ vốn đã sống trong cảnh thiếu thốn, nay giá cả tăng vọt khiến bữa ăn trở thành xa xỉ. Trẻ em suy dinh dưỡng, người già không có thuốc, công nhân thất nghiệp vì nhà máy đóng cửa. Nền kinh tế Iran vốn đã lạc hậu vì hàng chục năm trừng phạt và quản lý kém, nay càng bị đẩy sâu vào vòng xoáy nghèo nàn. Những khu ổ chuột quanh Tehran, những làng quê khô cằn ở tỉnh Khuzestan, những gia đình trung lưu từng có xe hơi và điện thoại thông minh, tất cả đang chứng kiến đồng rial mất giá từng ngày, lương mua được ít đi, tương lai bị bóp nghẹt.
+Trump phong tỏa Hormuz là đòn đánh vào chính quyền Tehran. Và cũng là đòn đánh thẳng vào cuộc sống của hơn 90 triệu người Iran. Khi cái ăn trở thành nỗi lo hàng ngày, khi nghèo nàn và lạc hậu không còn là từ ngữ trừu tượng mà là thực tế hàng giờ, khả năng duy trì xung đột của Iran cũng bị bào mòn đến mức thấp nhất.
+Thời gian đang trôi. Kho dầu đầy dần. Giá thực phẩm tăng từng giờ. Và người dân Iran, một lần nữa, phải trả giá cho những quyết định ở đỉnh cao quyền lực./.
